بر اساس تحقیقات کارشناسان سازمان بهداشت جهانی در کشورهای صنعتی حدود ده درصد از افراد جامعه به نوعی به اختلال روانی مبتلا هستند از این رو بهداشت روانی که هدف آن سالم سازی محیط روانی و پیشگیری از اختلالات روانی است از اهمیت شایانی برخوردار است همان گونه که بیماریهای جسمانی سلامت جسم انسان را تهدید می کند، برای سلامت روانی نیز خطراتی غیر قابل اجتنابی وجود دارد . در زندگی هر شخصی لحظات حساس ،موقعیتها و پیش آمدهای ناگوار وجود دارد.

چگونگی تاثیر این گونه رویدادها بر روی شخص و نحوه برخورد شخص با آنها از نقطه نظرات سلامت روان بسیار حائز اهمیت است خانواده، مدرسه ، جامعه سه عامل مهم در بروز و ظهور بیماریهای روانی محسوب می شوند .نتیجتا" در هر برنامه و طرح بهداشت روانی باید هر سه عامل فوق مورد توجه قرار گیرند .محیط روانی انسان شامل کلیه عواملی است که روی رفتار وی اثر می گذارد بسیاری از آشفتگیها وسرگشتگیهای روانی و اعتیاد نتیجه روابط شخص با افراد خانواده و اجتماع است . بنابراین در پیشرفت بهداشت روانی هر جامعه ،کلیه افراد آن از هر طبقه و گروهی اعم از مقامات مذهبی ،اداری ،آموزشی وقضایی وظایف خطیری ر ابر عهده دارند.بهداشت روان کودکان به خصوص بهداشت روان دانش آموزان است که یک سوم کل جمعیت را تشکیل می دهند .مهم جلوه می کند. هر روز صبح بچه ها را به دست مکان آموزشی به نام مدرسه می سپاریم وظهر ویا عصر آنها را تحویل می گیریم.در این مدت چه اتفاقاتی ممکن است برای آنها رخ دهد؟ باید کاری کرد که بچه ها در این مدت آسیب نبینند.

از کجا باید آغاز کرد؟

سرمایه اجتماعی چیست؟ و نقش آن در سلامت و تقویت جامعه مدنی

متفکران اخلاق بر این باورند که اخلاقی زیستن با سلامت اجتماعی، پیوندی بنیادی و عمیق دارد. مفهوم سلامت اجتماعی از چند دهه پیش مدنظر سلامت‌اندیشان در جهان قرارگرفته و امروزه به رکنی اساسی در تعریف سلامت تبدیل شده است…

10 مشخصه افرادی که سلامت اجتماعی دارند:

1. افرادی که سلامت اجتماعی دارند، از گفت‌وگو نمی‌گریزند و زمانی نیز که در حال گفت‌وگو هستند، اول می‌فهمند و سپس در پی فهماندن‌اند.

2. در سلامت اجتماعی، جدل و اقناع طرف مقابل، جای خود را به گفت‌وگوی معطوف به راه حل می‌دهد.

افراد به همان اندازه که انتظار حمایت‌گری دارند، حمایت می‌کنند و البته به همین دلیل همیشه از حمایتگری دیگران بهره‌مندند.

4. فردی که مدام در پی پیوستن و گسستن از دیگران است، از نظر اجتماعی سالم نیست. حفظ طولانی‌مدت روابط اجتماعی و صمیمیت و پایش و آب و دانه دادن به روابط انسانی، شرط سلامت اجتماعی است.

5. اعتماد به سلامت اجتماعی عنصری محوری است. اینکه حکم کنیم به همگان یا باید بدبین بود یا بی‌خیال و خوش‌بین، سلامت اجتماعی را مخدوش می‌کند. مهم است که آدمی بداند به چه کسی، در چه جایی و تا چه حد اعتماد کند.

6. فردی که در پی سلامت اجتماعی است، موفقیت دیگران را جشن می‌گیرد و آنها را به موقع تایید می‌کند، از کنایه زدن پیاپی به اطرافیان پرهیز می‌کند و در مدار انتقاد مدام از دیگران نمی‌افتد.

7. یک فرد سالم اجتماعی، سقف جهانش بسیار از سقف خانه‌اش بلندتر است و راجع به جامعه فکر می‌کند، دغدغه و تحلیل اجتماعی دارد.

8. افرادی که سلامت اجتماعی دارند، می‌توانند دور هم جمع شوند بی‌آنکه محور دور هم بودنشان، چیزی مثل قلیان باشد. این افراد به‌دلیل لذت بردن از حرف‌های مشترک‌شان و تبادل عقایدشان کنار هم می‌نشینند. فرد سالم از این منظر می‌تواند اطرافیان را برای یک سفر 

هماهنگ و سازماندهی کند بی‌آنکه تا آخر سفر، کار  به دعوا یا دلخوری و تنش بکشد.

9. هوش اجتماعی افراد واجد سلامت اجتماعی بالاست. هوش اجتماعی 4 جزء دارد:

1. توان سازماندهی گروهی
2. مهارت شنیدن و فهماندن
3. الگوی رفتار ارتباطی قاطع توام با احترام
4. داشتن تحلیل‌ها و نظرگاه‌‌های اجتماعی

10. کسی که می‌تواند خود را در جامعه پیرامونش نشان دهد و جایگاه مناسبی برای خود دست و پا کند، از نظر اجتماعی سالم است. حواسمان باشد که شأن اجتماعی با پست و مقام و ثروت و شهرت یکی نیست.

درنگ کنیم؛ تصویری که ما از خودمان داریم نتیجه نگاه دیگران به ماست.

از آنجایی‌که در گذشته هدف مطالعات روان‌شناختی بیشتر بررسی بیماری‌های روانی و درمان بوده، تعریف سلامت روان مترادف با نبود بیماری‌های روانی و علایم بیمارگونه تلقی شده است در حالی که از دهه 80میلادی در تعریف سلامت روان تغییر و تحول بسیاری پدید آمده است. با چشم‌پوشی از بعضی تمایزات بین دو اصطلاح بهداشت روان» و سلامت روان»، یکی از جامع‌ترین تعریف‌های سلامت روان، تعریف سازمان جهانی بهداشت از این مفهوم خواهد بود، بنا به تعریف سازمان بهداشت جهانی، بهداشت روانی و سلامت روان، فقط به معنای نبود اختلال روانی نیست، بلکه بیشتر به‌نوعی سلامت ذهنی ارتباط دارد.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از رومه بهار ؛ این سازمان سلامت روانی را این‌گونه تعریف می‌کند: سلامت روانی در درون مفهوم کلی سلامت قرار دارد و سلامت یعنی توانایی کامل برای ایفای نقش‌های روانی و جسمی، سلامت به معنای نبود بیماری یا عقب‌ماندگی نیست.» از آنجا که سلامت روان به‌عنوان یکی از معیارهای تعیین‌کننده سلامت عمومی شناخته شده از منظر جهانی، 20 اصل به‌عنوان معیارهای سلامت روانی در فرد مشخص شده است که فراتر از هر نژاد، قومیت، جنسیت و غیره است و اگر شخصی دو یا سه معیار زیر را نداشته باشد با اطمینان می‌توان گفت که سلامت روانی وی در آینده در معرض خطر قرار خواهد گرفت، البته ناگفته نماند این معیارها در یک شرایط محیطی فارغ از هرگونه فشارهای اجتماعی، اقتصادی و ی کاربرد دارد که به اختصار می‌توان آن‌ها را در زیر برشمرد:

1-توجه به سلامت فیزیکی، افرادی که به سلامت جسمانی خود اهمیت چندانی نمی‌دهند یا از سلامت فیزیکی مناسب برخوردار نیستند.
2-فردی که آرمان‌خواه است و به یک سیستم باوری مشخص اعتقاد دارد و علاوه بر آن
انتقاد‌پذیر است.
3-فردی که به اصول اخلاقی و هنجارهای جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کند پایبند است و باید و نبایدها را می‌پذیرد.
4-حرمت و حیثیت انسانی برای فرد مهم است و به حق و حقوق دیگران احترام می‌گذارد.
5-فردی که از خرافات و اصول غیرعلمی پرهیز می‌کند و هر چیزی را بر مبنای علمی و از طریق آن می‌پذیرد.
6-شخصی که به‌دنبال یافتن علت و معلول و کشف قوانین جهان هستی است و به عقل به‌عنوان یک اصل رجوع می‌کند.
7-فردی که با رویا و تخیلات، زمان خود را سپری نمی‌کند و از واقعیات فرار نمی‌کند.
8-مسئولیت‌پذیری فرد و این‌که مسئولیت را با وظیفه اشتباه نمی‌گیرد.
9-فردی که دارای هدف و مقصد مشخص است.
10-ارزش‌گذاری برای وقت و زمان
11-فردی که امروز را مساوی با فردا می‌داند.
12-فردی که دارای استقلال شخصی است.
13-شخصی که از منظر عاطفی دلبسته می‌شود نه وابسته
14-احترام گذاشتن به خود و داشتن عزت‌نفس
15-داشتن اعتماد به نفس مثبت و ارزش گذاشتن برای توانایی خویش
16-تعادل بین اوقات فراغت و زندگی کاری و شغلی
17-داشتن یک برنامه‌ریزی دقیق برای 24 ساعت آینده
-تعادل بین زندگی عاطفی، شویی و خانوادگی
19-کنترل خشم و عصبانیت و بروز ندادن تنفر، کینه و افکار منفی
20-آخرین معیار سلامت روان نیز، اطمینان داشتن به اطرافیان و جهان پیرامون خویش است.

با توجه به معیارهای برشمرده باید اضافه کرد که سه تیپ شخصیتی در علم روانشناسی هستند که بیش از دیگران ممکن است سلامت روانی آن‌ها در معرض خطر قرار گیرد.
شخصیت‌های جنگجو: افرادی که دائما در حال کنترل کردن دیگران و تلاش برای تسلط برآنها هستند. شخصیت‌های طلبکار: این دسته از اشخاص دائما در این فکرند که دیگران به آن‌ها بدهکارند.

شخصیت‌های مهرطلب: افرادی که با درد و رنج به دیگران مهربانی می‌کنند به دلیل آن‌که نگران هستند که دیگران در آینده به آن‌ها لطمه می‌رسانند. درباره ارتباط بین رضایت و لذت بردن از زندگی و سلامت روان، محققان مختلف نشان داده‌اند رضایت و لذت بردن از زندگی، یکی از پیش‌بینی‌کننده‌های قوی سلامت روان است. در واقع افراد با رضایت از زندگی بالا هیجان‌های مثبت بیشتری را تجربه می‌کنند، از گذشته و آینده خود و دیگران، رویدادهای مثبت بیشتری را به یاد می‌آورند و از پیرامون خود ارزیابی بهتری دارند و آن‌ها را خوشایند توصیف می‌کنند.

در حالی که افراد با رضایت پایین، خود، گذشته و آینده‌شان، دیگران و رویدادهای زندگی را نامطلوب ارزیابی می‌کنند و هیجان‌های منفی بیشتری مانند افسردگی و اضطراب را گزارش خواهند کرد. محققان دیگری نیز معتقدند افرادی که از زندگی رضایت بالاتری دارند، از شیوه‌های مقابله موثرتر و مناسب‌تری استفاده و عواطف و احساسات مثبت عمیق‌تری را تجربه می‌کنند. در کل رضایت و لذت از زندگی می‌تواند پیشگوی سلامت روان باشد.
 

فعالیتها و خدمات بهداشت روان

    1 -شناسایی ،درمان و پیگیری اختلالات روانی /رفتاری کودکان .

    2-ارزیابی تکامل کودکان و مشاوره به والدین

    3-ارزیابی روانی / رفتاری در مدرسه ، مشکلات تحصیلی و روانشناختی دوران بلوغ

    4-شناسایی ،درمان و پیگیری اختلالات روانی بزرگسالان شامل:افسردگی ، اختلالت اضطرابی و. 

    5-مداخلات لازم برای سایر مسایل روانی :یائسگی، زایمان و اختلالات روانی بعد از زایمان ،استرس و سوگ

    6-شناسایی،درمان و پیگیری اختلالات دوران سالمندیشامل :دمانسو اختلالات روانی و پیشگیری از آن

7     -اقدامات پیشگیری شامل آموزش مهارت های زندگی ، مهارت های فرزند پروری ،مداخله در بحران و بلایا

سلامت روان چیست و چه اهمیتی در زندگی دارد؟

بهداشت روان یا سلامت روان به معنی سلامت هیجانی و روانشناختی است، به شکلی که فرد بتواند از تفکر و توانایی های خود استفاده کند، در جامعه عملکرد داشته باشد و نیازهای معمول زندگی روزمره را برآورده سازد.

پیشگیری از پیدایش بیماری های روانی و سالم کردن محیط روانی از نیازهای اولیه تامین بهداشت روانی محسوب می شود.

فردی که می تواند به فشارهای معمول زندگی روزمره غلبه کند و یک زندگی مستقل داشته باشد را می توان به عنوان یک فرد دارای سلامت روان معرفی کرد.

سال ها بود که در مدارس کشور، هفته ای با عنوان هفته بهداشت روان با محوریت مشاوران مدارس، از بیست و چهارم تا سی ام مهر برگزار می شد، اما برای مداخله سریع تر روانشناختی مشاوران در آغاز سال تحصیلی و برای کاهش رفتارهای پرخطر دانش آموزان و همچنین ارتقای بهداشت روان دانش آموزان و از طرفی برای رفع تداخل این هفته با هفته پیوند انجمن اولیا و مربیان، مقرر شد این روز برای نخستین بار همزمان با هجدهم مهر روز جهانی بهداشت روان، برابر با دهم اکتبر میلادی آغاز شود تا برنامه ها و فعالیت های این هفته، زودتر از سال های گذشته برای دانش آموزان به اجرا درآید.

هدف بهداشت روان یا سلامت روانی، رسیدن به آرامش و رضایت باطن است

بهداشت روان» تنها به تشریح علت اختلال ها نمی پردازد، بلکه پیشگیری ناراحتی روانی به معنای وسیع آن با هدف جلوگیری از وقوع بیمارهای شدید روانی را نیز دنبال می کند.

در مکتب متعالی اسلام، آموزه هایی می یابیم که در رسیدن به این هدف می تواند بسیار مؤثر باشد، برای نمونه یاد و ذکر خدا فرد را از امیال و تکانش هایی که برای او استرس و فشار روانی ایجاد می کند، باز می دارد.

آموزه هایی چون صبر، رضا و توکل که سلامت روانی و آرامش فرد دیندار را تضمین می کنند.

 سلامت روان شامل افزایش توانائیهای افراد وجامعه وقادر سازی آنها در دستیابی به اهداف مورد نظر می باشد . که به همه ما مربوط است نه فقط به کسانی که از بیماریهای روانی رنج می برند . هیچ گروهی وطبقه ای از بیماریهای روانی مصون نیست ،ولی افراد بیکار ،فقرا،نوجوانان، نی که قربانی خشونت هستند وغیره بیشتر در معرض خطرند . ومتاسفانه در تمام دنیا به بهداشت روان وبیماریهای روانی به اندازه سلامت جسمانی وبیماری جسمی اهمیت داده نمیشود ومورد بی توجهی وغفلت قار گرفته است.